Prowadzenie działalności przez przedsiębiorców za granicą wiąże się z pewnym ryzykiem. Chodzi m.in. o niebezpieczeństwo wypadków, którym ulec mogą pracownicy podczas świadczenia usług za granicą. Dlatego warto znać prawa i obowiązki pracodawcy związane z ubezpieczeniem wypadkowym.
W stosunku do państw członkowskich Unii Europejskiej wiążące są przepisy rozporządzenia nr 883/2004 oraz 987/2009, które gwarantują przy oddelegowaniu za granicę m.in. opiekę medyczną w przypadku wypadków przy pracy albo choroby zawodowej. Podobne regulacje zawierają także umowy o ubezpieczeniu społecznym zawarte pomiędzy Polską a różnymi krajami.
Oddelegowane osoby na podstawie w/w rozporządzenia otrzymują świadczenia opieki zdrowotnej w sytuacji, gdy w kraju oddelegowania wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej doznają stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Co do zasady ubezpieczeniem wypadkowym objęta jest każda osoba, która zatrudniona jest w ramach stosunku pracy, stosunku służbowego lub stosunku pracy w okresie nauki zawodu.
Generalnie obowiązuje reguła, że praca za granicą czy delegacja zagraniczna trwająca stosunkowo krótko (kilka dni lub miesięcy) podlega przepisom kraju pochodzenia w zakresie ochrony ubezpieczenia wypadkowego.
Jeżeli pracownik został oddelegowany przez swojego pracodawcę celem świadczenia usług na terytorium innego państwa członkowskiego UE, a czas trwania oddelegowania nie przekracza 24 miesięcy, wówczas podlega on ubezpieczeniu wypadkowemu państwa swojego pochodzenia. Dokumentem regulującym tę kwestię jest rozporządzenie nr 883/2004 i 987/2009. Krajami Unii Europejskiej, które obowiązuje podobna zasada są oprócz Polski: Austria, Belgia, Bułgaria, Czechy, Dania, Estonia, Finlandia, Francja, Grecja, grecka część Cypru, Hiszpania, Holandia, Irlandia, Litwa, Luksemburg, Łotwa, Malta, Niemcy, Portugalia, Rumunia, Słowacja, Słowenia, Szwecja, Węgry, Wielka Brytania, Włochy.
Aby ubiegać się o skorzystanie ze świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie ubezpieczenia wypadkowego należy przedstawić tzw. formularz DA1. Jest on wymagany dla osób ubezpieczonych w kraju pochodzenia, które mają odrębne systemy wypadkowe i które wymagają przedstawienia tego dokumentu celem wypłaty świadczenia zdrowotnego. Formularz wydaje instytucja odpowiednia ustawowo co do ubezpieczeń wypadkowych. Wzór formularza DA1 znajduje się tutaj.
Dalsze podleganie odpowiednim przepisom prawa w zakresie ubezpieczenia społecznego należy wykazać posiadaniem specjalnych zaświadczeń (formularz A1). Zaświadczenie wydaje się na wniosek pracownika lub pracodawcy, a wystawia je w Polsce Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Wstępny wniosek o uzyskanie świadczenia rzeczowego w przypadku choroby zawodowej lub wypadku przy pracy daje Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ), którą wydaje odpowiedni podmiot ubezpieczenia zdrowotnego – tj. obowiązujące dla krajów, które nie mają wyodrębnionych systemów wypadkowych.